Wie als ondernemer zijn bedrijf had verkocht en vervolgens wilde investeren in private equity, liep al snel tegen een muur. Niet zozeer vanwege een gebrek aan kennis of interesse, maar om een simpelere reden: de beste fondsen wilden je niet hebben. Minimuminleg van tien miljoen euro, soms vijftig miljoen. En zelfs wie dat bedrag had, had nog geen garantie op toegang. Bouke Marsman, oprichter van Marktlink Capital, beschrijft hoe die wereld in elkaar steekt, en hoe zijn bedrijf een alternatief pad probeert te bouwen.
'Die goede fondsen, daarin kom je niet zomaar'
Private equity is geen homogene markt. Marsman hanteert een indeling in kwartalen: de bovenste 25 procent van de fondsen doet het structureel beter dan de rest. Gemiddelde fondsen realiseren naar eigen zeggen rendementen rond de vijftien procent per jaar; de top zit historisch boven de twintig procent. "Wat interessant is van private equity fondsen, is dat heel veel fondsen die het in het verleden goed hebben gedaan, in de toekomst ook goed zijn. Natuurlijk is dat geen garantie, maar het is wel heel fijn om in een fonds te investeren die nog nooit onder de 20% heeft gedaan, 20 jaar lang."
Toch is dat trackrecord precies wat de toegang zo moeilijk maakt. Als een topfonds eens in de drie jaar een nieuw fonds ophaalt, willen de bestaande investeerders bijna altijd doorrollen. En ze willen vaak meer doen. Voor een buitenstaander is er daardoor nauwelijks ruimte, zelfs als het geld er is.
Hoe private equity werkt — en waarom de tijdshorizon telt
Voordat de constructie van Marktlink Capital te begrijpen is, helpt het om de basislogica van private equity te kennen. Een fonds haalt kapitaal op, investeert dat over een periode van gemiddeld vier jaar in private, niet-beursgenoteerde, bedrijven, en verkoopt die bedrijven daarna. Het verschil tussen aan- en verkoopprijs wordt pro rata uitgekeerd aan investeerders. Totale looptijd: gemiddeld tien jaar. "De investeringsperiode is gemiddeld vier jaar. En dan hebben ze nog zes jaar de tijd om de bedrijven weer te verkopen."
Van de 98 procent van de Nederlandse bedrijven die niet beursgenoteerd zijn, komen er volgens Marsman direct of indirect in aanmerking voor private equity. Fondsen specialiseren zich daarbinnen: sommige richten zich alleen op softwarebedrijven, andere op grote internationale buy-outs. Venture capital, de vroegste fase, van start-up tot unicorn, valt ook onder de bredere paraplu van private equity, maar kent een eigen risico- en rendementsprofiel.
De fund-of-funds constructie als sleutel
De oplossing die Marktlink Capital heeft gebouwd, is een fund-of-funds structuur. Individuele investeerders brengen kapitaal in bij Marktlink Capital, dat bundelt dat vermogen en investeert het als één grote entiteit in onderliggende private equity fondsen. Zo verwerft de bundel toegang die een individuele investeerder van een paar ton nooit zou krijgen.
Het vijfde fonds, dat recent is gesloten, had een omvang van 450 miljoen euro, afkomstig van ondernemers en particuliere investeerders, en is gespreid over circa tien onderliggende private equity fondsen. Twintig procent van het kapitaal gaat naar zogenoemde co-investeringen: directe investeringen in individuele bedrijven, samen met de fondsen waarin Marktlink Capital al participeert. "We hebben inmiddels in zoveel fondsen geïnvesteerd dat wij heel veel van die co-investeringsmogelijkheden aangeboden krijgen. En we kunnen daardoor ook heel goed filteren wat wij denken dat de goede co-investeringsmogelijkheden zijn."
De minimuminleg is 250.000 euro, maar dat bedrag hoeft niet in één keer te worden overgemaakt. De eerste opvraag bedraagt honderdduizend euro, een AFM-vereiste, de rest wordt gespreid over de investeringsperiode van drie à vier jaar. Het gemiddelde bedrag dat investeerders inleggen, ligt rond de één miljoen euro, verdeeld over meerdere fondsen.
'Winnaars trekken winnaars aan'
Een kritische vraag is hoe Marktlink Capital in de beginjaren toegang heeft weten te krijgen tot de topfondsen, toen het zelf nog niets bewezen had. Marsman geeft een antwoord dat verder gaat dan kapitaal alleen. Private equity fondsen kunnen geld ophalen bij pensioenfondsen in Europa, Azië en Amerika. "Alleen, als ze bij ons geld ophalen, dan krijgen ze meer dan alleen kapitaal, want je krijgt ook toegang tot ons netwerk van ondernemers." Dat netwerk, gevoed door het moederbedrijf Marktlink, dat actief is in bedrijfsovernames, omvat ondernemers uit uiteenlopende sectoren. Het is al voorgekomen dat een private equity fonds een bedrijf van een Marktlink Capital-investeerder heeft overgenomen.
Het principe dat goede fondsen goede investeerders aantrekken, en goede investeerders goede fondsen, speelt ook in de breedte van de markt. "Zie je dat 90% van de succesvolle techbedrijven in handen is van maar 5% van de fondsen." In AI herhaalt dat patroon zich nu opnieuw: dezelfde fondsen die vroeger vroeg instapton bij succesvolle techbedrijven, zitten nu in de nieuwe golf van AI-bedrijven.
Wat het kost en wanneer je iets terugziet
De kostenstructuur bestaat uit twee componenten. Marktlink Capital rekent een jaarlijkse management fee van 0,5 tot 0,9 procent over het gecommitteerde kapitaal, afhankelijk van de inleggrootte. Daarbovenop geldt voor investeerders onder de twee miljoen euro een succesfee van tien procent over het behaalde rendement, maar alleen als het netto rendement ten minste acht procent per jaar bedraagt. Bij vijftien procent netto rendement zou die succesfee dus 1,5 procent bedragen.
Eerste uitkeringen worden verwacht vanaf jaar vier of vijf. Het eerste fonds, opgericht in 2020, zal naar verwachting in 2026 beginnen met netto uitkeringen. Het venture capital fonds heeft al een eerste uitkering ontvangen van een verkocht bedrijf. "Tot nu toe laten die fondsen zien wat we hadden verwacht dat ze hadden moeten laten zien."
De bredere context: een markt die volwassen moet worden
De markt voor private equity-investeringen voor particulieren is, in Marsmans eigen woorden, "nog heel erg jong". Negentig procent van de investeerders bij Marktlink Capital doet voor het eerst een private equity- of venture capital-investering. Dat zegt iets over de onbekendheid van dit type belegging, maar ook over de potentiële omvang van de markt die nog niet bediend wordt.
Private equity heeft een beladen reputatie gehad, het woord 'sprinkhanen' valt in het gesprek, maar Marsman wijst erop dat de praktijk in de Nederlandse markt is verschoven. Ondernemers die zestig procent van hun bedrijf verkopen en veertig procent aanhouden, zien die resterende veertig procent volgens hem vaak meer opleveren dan de eerste transactie. Buy-and-build strategieën, waarbij fondsen meerdere bedrijven in één sector samenvoegen, worden door hem als voorbeeld aangehaald van aantoonbare waardecreatie.
Of die waardecreatie altijd en overal positief uitpakt, ook in sectoren als de zorg of accountancy, waar de discussie over private equity-invloed loopt, laat Marsman grotendeels open. Wat hij wel stelt: de ondernemers die hij spreekt, kiezen steeds vaker bewust voor private equity als koper. Dat is een verschuiving die, ongeacht het oordeel erover, zichtbaar is in de markt.