Dirk Jan Takke werkte als adviseur bij een bank toen hij zag hoe het miskon gaan. Een bank had een portefeuille ondernemers overgenomen van een andere bank, het liep mis, en de bank nam afscheid van die klanten. Massaal. Wat hem trof: het waren bedrijven die netjes hun rente en aflossing betaalden. Ze waren alleen niet meer welkom.
"Wat gaat hier nu mis?" dacht Takke. "Deze ondernemers moeten toch geholpen kunnen worden." Die vraag werd het startpunt van NLInvesteert. Niet vanuit een businessplan dat hij al jaren met zich meedroeg, maar vanuit een concrete misstand die hij met eigen ogen zag.
Tien jaar later staat de teller op 1,3 miljard euro aan verstrekte financieringen aan Nederlandse MKB-ondernemers. Dat is geen garantie dat de markt goed functioneert, eerder een indicatie van hoe groot het gat was dat de banken achterlieten.
"Ze betaalden netjes hun rente en aflossing"
De stap naar ondernemerschap was, naar eigen zeggen, heel spannend. Takke had net samen met zijn vrouw een huis gekocht, een jong gezin, al het spaargeld ging erin. "We hadden geen wasmachine kapot moeten gaan op het moment dat wij winstgevend werden", zegt hij. De eerste vijf jaar waren er om te investeren. Pas daarna begon het vliegenwiel te draaien. Van de tien jaar die achter hem liggen, is NLInvesteert vijf jaar winstgevend.
Hij begon niet alleen. Naast mede-oprichter Alfred Wehling waren er investeerders die heil zagen in het plan en zijn gaan helpen. "Dat was voor mij eigenlijk wel cruciaal", zegt Takke.
Het financieringslandschap is ingewikkelder geworden — en de bank is niet meer het enige loket
Twintig jaar geleden ging een ondernemer met een financieringsvraag naar de bank. Dat was het. Inmiddels is het aandeel van de bank als eerste loket teruggelopen van tachtig naar zestig procent, volgens Takke. Veertig procent van de ondernemers kijkt nu eerst elders, vaak bij een adviseur.
Dat heeft een reden. Het speelveld is niet alleen diverser geworden, het is ook complexer. Er zijn factoringmaatschappijen, leasemaatschappijen, direct lenders, fondsen met bijvoorbeeld het kapitaal van een verzekeraar erachter, en private investeerders. "Je kan tegenwoordig je financiering ophalen bij veertig of vijftig partijen", zegt Takke. "Dan heb je eigenlijk een adviseur nodig om door de bomen het bos te zien."
Dat is precies de positie die NLInvesteert inneemt. Zeventig medewerkers, verdeeld over achttien regio's door heel Nederland, grotendeels met een bankaire achtergrond. Takke omschrijft het als terugkeren in het ambacht: een ondernemer helpen met zijn financieringsbehoeften, alle mogelijkheden aanwenden. De bank blijft onderdeel van die mix, "dat is het meest goedkope geld", maar het is één bouwsteen, geen vanzelfsprekendheid meer.
Het segment waar private equity niet komt
Naast de advies- en financieringsactiviteiten beheert NLInvesteert ook NLE Capital, een participatiefonds van vijftig miljoen euro, gevoed door private investeerders. De focus ligt op bedrijven met een EBITDA tussen vijf ton en twee miljoen euro, het segment dat door reguliere private equity structureel wordt overgeslagen.
"Veel private equity partijen kijken naar ondernemers met een EBITDA vanaf twee miljoen", legt Takke uit. "Heel veel van het MKB zit niet op dat niveau. Dus er is heel weinig aanbod van aandelenkapitaal in dat segment." NLE Capital doet drie of vier participaties per jaar. Het rendement dat wordt nagestreefd ligt op gemiddeld vijftien procent per jaar voor aandelenkapitaal.
Een belangrijk verschil met reguliere private equity, volgens Takke: de wil om de zittende ondernemer aan boord te houden. "Waar je nog wel eens ziet dat private equity het overneemt en dat er nieuw management komt en een hele nieuwe koers gaat varen, willen wij eigenlijk de koers van de onderneming zoveel vertrouwen in hebben, en ook in het management, dat we dat door kunnen zetten en versnellen."
De stille risico's aan de financieringskant
Takke is niet alleen bezig met het verstrekken van kapitaal. Hij signaleert ook wat er mis kan gaan. Het grootste risico voor ondernemers die financiering zoeken: overcreditering. Te veel verstrekkers, te veel verplichtingen, een financieringsstructuur die een lappendeken wordt. "Soms komen wij aanvragen tegen waarbij er al zoveel verstrekkers betrokken zijn dat het eigenlijk ongezond is geworden."
Daarnaast wijst hij op een structureel probleem in het MKB: de financiële functie is onderbelicht. Veel ondernemers zijn bezig met de markt, met klanten, met de handel, en de financiële volwassenheid blijft achter. "Zorg dat je weet waar je staat", zegt Takke. NLInvesteert helpt ondernemers soms eerst op dat vlak voordat er überhaupt wordt gefinancierd.
Voorzichtigheid in de markt, maar de aanvragen blijven komen
De economie staat er niet rooskleurig voor. Minimale groei, geopolitieke onzekerheid, en recent de definitieve vaststelling van vijftien procent Amerikaanse importheffingen op Nederlandse export. "Het is geen goed nieuws, het is voor the time being", zegt Takke over die heffing. "Maar een vorm van onzekerheid is eraf."
De effecten zijn merkbaar in de doorlooptijd van aanvragen. Ondernemers nemen langer de tijd voordat ze een beslissing nemen om daadwerkelijk te investeren. "Daarin zie ik wel iets van voorzichtigheid bij ondernemers." De aanvragen zelf blijven onverminderd binnenkomen, de vraag naar kapitaal verdwijnt niet, ze stelt zich alleen wat meer uit.
Op de investeerderskant biedt NLInvesteert toegang via een platform, vanaf duizend euro, met een netto rendement dat historisch rond de acht procent ligt, en via twee fondsstructuren voor grotere inleggers vanaf honderdduizend euro respectievelijk één miljoen euro.
Keer vier
De groeiambitie is concreet: wat NLInvesteert nu doet, wil het op viervoudige schaal doen. "We staan nu op een miljard opgeteld over de jaren heen. Maar dat moeten we ook eigenlijk wel in twee jaar kunnen realiseren", zegt Takke. De focus ligt op autonome groei en een grotere voetafdruk in de Nederlandse markt. Daarnaast zijn er gesprekken gaande met buitenlandse institutionele partijen die het Nederlandse MKB als interessante beleggingscategorie zien.
Of acquisities ook op tafel liggen? Niet als primaire strategie, maar de deur staat open. Voor de zomer werd nog gekeken naar een financieringspartij die kon worden toegevoegd. Het ging niet door. "Moet natuurlijk ook altijd maar weer passen."
Wat begon als een reactie op een marktfalen, bonafide ondernemers die door een bankwissel ineens nergens terechtkonnen, is uitgegroeid tot een organisatie die structureel in dat gat opereert. Niet als tijdelijke oplossing, maar als vast onderdeel van hoe MKB-financiering in Nederland werkt. Dat het gat er nog altijd is, maakt de propositie duurzaam. Dat het gat zo groot blijkt, zegt iets over wat er de afgelopen decennia is misgegaan.