Edwin Vlieg begon Moneybird omdat hij zijn eigen facturen niet goed kon automatiseren. Zeventien jaar later nadert het bedrijf de 400.000 klanten, biedt het betaalrekeningen aan en is het bezig met een lancering in België. Geen investeerders, geen private equity, geen externe druk om te groeien voor anderen. Het verhaal van Moneybird is in de eerste plaats een verhaal over wat er gebeurt als je een probleem oplost dat je zelf hebt, en dat consequent blijft doen.
'Ik ben een software engineer. Hoe kan het zijn dat ik in die software niet weet hoe ik een factuur moet maken?'
Het begon met frustratie. Vlieg bouwde als tiener websites en had klanten die hij maandelijks moest factureren. Hij deed dat in Word en Excel, maakte fouten in de btw-berekening en de factuurnummering, en besloot het te automatiseren. Wat volgde was een simpel scriptje dat pdf-facturen genereerde. Zijn klanten merkten dat de facturen altijd op tijd kwamen. Dat was het zaadje.
Toen hij op zoek ging naar bestaande software, vond hij weinig dat aansloot bij wat hij zocht. De Nederlandse markt had vooral complexe boekhoudpakketten. "Je kwam dan heel snel bij de complexe boekhoudpakketten terecht, maar daar kon ik gewoon nergens weg. Ik ben een software engineer. Hoe kan het zijn dat ik in die software niet weet hoe ik een factuur moet maken?" Amerikaanse alternatieven bestonden wel, maar werkten niet met Nederlandse btw of factuurnummering. De conclusie was simpel: er was niks wat hij zocht, dus hij bouwde het zelf.
Samen met twee vrienden, Joost en Berend, werd Moneybird opgericht. De naam kwam van Joost, die brainstormde langs postduiven en geldmetaforen. De interne werknaam was nog gewoon 'Invoice tool'. "We hadden een hele Nederlandse naam kunnen kiezen, maar dan hadden we internationaal niets kunnen doen. We hadden iets heel gericht op facturen kunnen kiezen, maar dan hadden we nu geen boekhoudpakket kunnen zijn."
Van factuursturen naar embedded finance
De groei van Moneybird volgt een logische lijn die begon bij de eigen behoefte van de oprichters. Facturen maken was het begin. Daarna kwamen inkoopfacturen, banktransacties en uiteindelijk een volwaardig boekhoudpakket. Nu biedt het bedrijf ook betaalrekeningen en betaalpassen aan, via een samenwerking met Adyen, dat de banklicentie houdt.
Vlieg beschrijft hoe dat werkt: "Op het moment dat je een inkoopfactuur ontvangt, lezen wij alle gegevens uit, de IBAN pakken we op, en met twee klikken kun je zeggen: ik wil hem betalen." Voor startende ondernemers is Moneybird daarmee, naar eigen zeggen, de grootste bank. Dat klinkt groot, maar Vlieg relativeert het: de doelgroep is de ZZP'er of het kleine MKB-bedrijf dat niet veel meer met een bank hoeft te doen dan het hebben van een betaalrekening en een betaalpas.
De mobiele app fungeert inmiddels ook als pinapparaat, zodat ondernemers direct bij een klant kunnen afrekenen. Er is een eenvoudige verkooppagina voor wie een enkel product wil verkopen, zonder een volledige webwinkel te bouwen. De uitbreiding is telkens pragmatisch: een ZZP'er die een boek schrijft en dat wil verkopen op een event, heeft geen Shopify nodig. Moneybird biedt een tussenoplossing.
De splitsing die er toch aankwam
Niet alles verliep soepel. Berend, de derde oprichter, stapte op een gegeven moment uit. Niet door conflict, maar door een verschil in richting. "Hij zei: ik vind waar het bedrijf nu heen gaat en hoe het groeit, dat past niet bij mij. Ik wil graag nog wat andere dingen doen."
Alle drie waren aandeelhouder in de bv. Er volgden onderhandelingen over de waardering van zijn aandelen. "Je mag even keihard tegenover elkaar staan tijdens zo'n gesprek, dat is zeker gebeurd op een goede manier." Uiteindelijk kochten Vlieg en Joost zijn aandelen uit, gespreid over meerdere jaren, betaald uit de toekomstige omzet. De scheiding verliep naar eigen zeggen in goede harmonie. Twee oprichters bleven over.
De big bang die achteraf anders had gekund
Een van de scherpste leermomenten was een technische herstart. Op een gegeven moment besloten Vlieg en zijn compagnon om de software volledig opnieuw te schrijven, om het boekhoudpakket een steviger fundament te geven. Dat kostte veel tijd en energie. En het ironische: "In die tijd zijn we het hardst gegroeid van allemaal. Dat zijn de jaren geweest waarop procentueel onze groei het hoogste was."
De les die Vlieg er zelf uit trekt, is dat groei niet altijd afhankelijk is van doorlopende productontwikkeling. "Dat geeft ook weer aan dat je niet altijd maar door hoeft te bouwen aan software om het toch te laten groeien." Wat hij wél anders had gedaan: de overgang naar de nieuwe software minder als een big bang laten verlopen. Klanten moesten in één keer overstappen naar een interface die er heel anders uitzag. "Achteraf gezien hadden we dat misschien beter stapsgewijs kunnen doen."
'Je stapt op een trein die altijd ergens naartoe moet'
Terwijl partijen als Visma de markt consolideren en private equity aast op winstgevende softwarebedrijven, kiest Moneybird bewust een andere koers. Vlieg heeft de telefoontjes ontvangen, of liever gezegd: de mails. "Ze hebben gelukkig mijn telefoonnummer niet, dus ze mailen mij."
Sijn redenering om bootstrapped te blijven is niet ideologisch, maar praktisch. "Wat ik leerde door de jaren heen is dat je met investeringen op een soort trein stapt: ronde één moet gevolgd worden door ronde twee, drie, vier, en je gaat ergens óf een exit doen óf een keer naar de beurs. Want dat is gewoon een return on investment die men wil zien."
Dat systeem heeft Moneybird nooit nodig gehad. Het bedrijf is winstgevend, keert dividend uit en heeft die middelen deels herbelegd, onder meer in private equity en op de beurs. Vlieg is dus geen tegenstander van het systeem. "Ik ben ook investeerder in startups, ik ben ook angel soms. Ik ben niet tegen het systeem wat er staat. Alleen de vraag is of het voor Moneybird veel waarde oplevert."
Het antwoord is tot nu toe steevast nee geweest.
België als eerlijk experiment
De internationale ambities zijn bescheiden van toon, maar concreet in uitvoering. Moneybird lanceert in België. Vlieg spreekt over 'boots on the ground', over luisteren naar lokale gebruikers, over leren waarom mensen afhaken. De aanpak lijkt sterk op hoe Moneybird in Nederland begon: dicht op de klant, zonder grote marketingbudgetten voorop.
"Dan kun je komen met een hele bak geld van private equity, maar dan leer je heel goed om geld uit te geven aan reclamespotjes, maar vervolgens loopt iedereen met de achterdeur weer uit omdat het net niet goed is."
De bredere Europese markt ziet Vlieg als kansrijk, mede omdat taalbarrières door taalmodellen makkelijker te overbruggen worden en Europese regelgeving langzaam uniformer wordt. Maar de kern van de strategie verandert niet: productgedreven groeien, dicht bij de ondernemer blijven, en alleen uitbreiden als er echt iets neer te zetten valt.
Zeventien jaar na een scriptje dat automatisch pdf-facturen verstuurde, is dat nog steeds de insteek.