Wie Frits Moonen vraagt wat het geheim is van goed vermogensbeheer, krijgt een antwoord dat bijna teleurstellend nuchter klinkt. Geen algoritmische toverformule, geen exotische constructie. "Alles komt uiteindelijk aan op feiten, kennis, data en spreiding," zegt hij. "De markt in finance is bijna alles heel intransparant, en de gemiddelde ondernemer heeft niet de tijd of de zin om zich daar hardcore in te verdiepen. Maar als je die verdiepingsslag maakt en je hebt alle data, dan kan je hele goede beslissingen nemen." Dat spreiding een cliché is, weet hij. "Ik vind spreiden zo'n enorme jeukhoord, omdat iedereen die in die wereld zit dat noemt. Maar dat is dus wel de key."
Moonen richtte ruim zes jaar geleden Momentum Family Office op, nadat hij als private banker bij ING tot de conclusie was gekomen dat de bancaire structuur hem verhinderde te doen wat hij eigenlijk wilde: volledig voor de klant werken. Sindsdien heeft hij die overtuiging vertaald naar een bedrijfsmodel dat op een aantal punten radicaal afwijkt van wat gangbaar is in de sector.
'Een performance fee is een perverse prikkel'
Het meest opvallende aan Momentums aanpak is niet wat het doet, maar wat het weigert te doen. Geen eigen producten, geen kickbacks van externe partijen, en ook geen performance fee, de vergoeding die een adviseur ontvangt als een portefeuille beter presteert dan verwacht. In veel kringen geldt zo'n fee als een gezonde manier om belangen op één lijn te krijgen. Moonen is het daar principieel mee oneens.
"Een performance fee is uiteindelijk een perverse prikkel in mijn vak," zegt hij. "Als wij een performance fee afspreken, dan betekent dat vanaf dat moment dat de upside die we voor jou maken deels voor mij is, maar de downside alleen voor jou. Als ik meer risico ga nemen, verdienen we op de lange termijn meer. Het risico blijft bij jou, de winst komt deels bij mij. Onze belangen zijn dan niet meer aligned."
In plaats daarvan vraagt Momentum een vast percentage van het beheerde vermogen: 0,5 procent per jaar over de eerste vijftien miljoen, op degressieve basis daarboven. Dat is aanzienlijk minder dan de 1,5 tot 2 procent die banken en vermogensbeheerders doorgaans rekenen. Moonen kan dat permitteren, zo stelt hij, omdat zijn acquisitiekosten structureel lager liggen. "Wij groeien enorm hard van ondernemer naar ondernemer naar ondernemer. We hebben praktisch geen reclame." En: in de zes jaar dat het bedrijf bestaat, is er nog geen enkele klant vertrokken.
Het probleem met één product verkopen
De kritiek op de traditionele vermogensbeheerwereld die door het gesprek loopt, is niet nieuw, maar Moonen formuleert haar wel precies. Wie zijn verdienmodel koppelt aan één of twee producten, stuurt het gesprek automatisch die kant op. "Honderd jaar lang was de tendens: banken verkochten aandelen. Wat de klant ook zei, het antwoord was altijd: hier is ons aandelenmandaat, zoveel als kan." Het gevolg is een structurele onevenwichtigheid in de vermogensopbouw van veel Nederlandse ondernemers: zwaar overwogen in de publieke markt, met weinig of geen blootstelling aan andere vermogenscategorieën.
Momentum werkt met een breed palet: naast aandelen en obligaties ook vastgoed, private debt, private equity, venture capital, secondaries, crypto en goud. Private debt, het direct uitlenen van kapitaal aan derden, in Momentums geval uitsluitend met hypothecaire zekerheid, verdient daarin aparte aandacht. Niet alleen vanwege het rendementsprofiel, maar ook vanwege de planningsvoordelen. "Als ik 2 miljoen voor twee jaar uitleen, weet je exact de datum waarop je het terugkrijgt. Dus je kan plannen dat als je eind 2027 iets nodig hebt voor een fonds, je het terugkrijgt uit je debt."
Marktomstandigheden als stuurwiel
Die brede assetallocatie is geen statische exercitie. Moonen beschrijft hoe de opkomst van private debt direct samenhangt met de terugval van vastgoedinvesteringen in Nederland. Overheidsregulering, hogere belastingen en een verslechterd financieringsklimaat hebben vastgoed als beleggingscategorie minder aantrekkelijk gemaakt. Maar diezelfde factoren, hogere rente, minder bancaire appetite voor kortlopende financieringen, langere doorlooptijden, maken de private debt markt juist interessanter. "Met dat vastgoed minder interessant werd, werd de debt automatisch interessanter."
Het bredere principe dat hij beschrijft, is dat een vermogensplan geen statisch document is. "Jouw vermogen moet continu veranderen naarmate jouw persoonlijke doelen veranderen of naarmate de wereld buiten verandert. Als de zon schijnt heb je geen paraplu nodig. Zie je dat het betrekt, moet je vooruit denken."
'Ik wist niet dat het bestond'
Momentum richt zich op vermogens vanaf ruwweg twee tot drie miljoen euro voor actieve ondernemers, en vanaf vijf miljoen voor wie zijn bedrijf heeft verkocht en geen nieuwe inkomsten meer verwacht. Dat positioneert het bedrijf in een segment dat lang tussen twee stoelen viel: te groot voor standaard private banking, te klein voor een eigen single family office. "De multifamily office is gekomen in het gat tussen vroeger moest je bij een bank zitten of je moest vijfhonderd miljoen hebben."
Dat veel potentiële klanten zich niet bewust zijn van dit alternatief, ervaart Moonen als zijn voornaamste uitdaging. "Wij vechten veel minder tegen concurrenten. Wij vechten veel meer tegen de onwetendheid." Hij beschrijft gesprekken waarbij ondernemers na enkele minuten uitleg zeggen dat ze niet wisten dat zoiets bestond. "Ik dacht dat ik moest kiezen tussen deze bank of die bank. En ik merkte al: ja, die bellen mij om iets te verkopen."
De structuur achter het vermogen
Naast beleggingsadvies doet Momentum voor elke nieuwe klant een estate planning analyse: structurering van het vermogen, overdracht aan volgende generaties, testamenten, huwelijksvoorwaarden en in veel gevallen een familiefonds. Moonen constateert dat dit bij de meeste vermogende ondernemers ernstig verwaarloosd is. "Zeker acht op de tien vermogende ondernemers heeft praktisch niets aan zijn estate planningstructuur gedaan."
De uren die Momentum daarin steekt, brengt het niet in rekening. Het is, in zijn woorden, een visitekaartje. "Dit is hoe serieus we jouw vermogen nemen." De externe fiscalisten en notarissen worden wel betaald door de klant, maar Momentum doet naar eigen zeggen al 80 procent van het denkwerk vooraf, waardoor de externe kosten lager uitvallen.
Een sector in beweging
Moonen beschrijft een markt die structureel aan het kantelen is, gedreven door een combinatie van transparantie, technologie en een nieuwe generatie vermogende ondernemers die gewend is beslissingen op data te baseren. Banken die decennialang op reputatie en relatienetwerken konden varen, merken dat ook oud geld steeds kritischer wordt. "Je ziet dat wij steeds meer ook oude families en single family offices zien die zich bij ons aansluiten."
Zijn toekomstvisie voor de sector is binair: partijen die producten maken, en partijen die onafhankelijk adviseren welke producten te gebruiken. De tussenvariant, de partij die tegelijk product verkoopt en zichzelf als objectief adviseur presenteert, houdt het in zijn ogen niet lang meer vol. "Het idee van ik ben semi jouw adviseur, ik maak stiekem ook een product, dat ga ik wel aan je verkopen, maar ik ben ook jouw objectieve man, dat gaat er straks niet meer in."
Of technologie zijn rol op den duur overneemt, laat hij in het midden. Wat hij wel stelt: vermogensbeheer is voor een aanzienlijk deel mensenwerk. Niet omdat de data dat vereist, maar omdat de vragen die eraan voorafgaan, wat wil je, voor wie, op welke termijn, zelden kant-en-klaar op tafel liggen.