Wie denkt aan een universiteit, denkt aan hoorcolleges, tentamens en een diploma na vier of vijf jaar studeren uit boekjes. Unknown Campus in Den Haag werkt anders. Studenten zitten er samen met ondernemers, investeerders en scale-ups in een voormalige sigarettenfabriek. Ze krijgen twee keer per week les, van mensen die hun vak in de praktijk uitoefenen, en passen elk vak direct toe op hun eigen bedrijfsidee. Dropouts zijn er welkom, cijfergemiddelden tellen niet. Oprichter Hendrik Halbe stelt dat het bestaande onderwijssysteem jonge mensen vormt voor een werkelijkheid die er niet meer is. Met Unknown Campus probeert hij dat te keren, zonder subsidie en zonder de traagheid van een collegebestuur.
'De omgeving vormt als eerste'
Het vertrekpunt van Unknown Campus is opvallend eenvoudig: zet studenten en ondernemers bij elkaar in hetzelfde gebouw. Halbe constateerde dat studenten bij traditionele universiteiten zelden bedrijven ontmoeten. 'Toen ik afstudeerde, kende ik Randstad en nog een ander bureau. En daar wilde ik allebei niet gaan werken.' Dat is, in zijn woorden, een probleem. Op de campus in Den Haag bestaat de bezetting van 15.000 vierkante meter voor twintig procent uit studenten. De rest zijn bedrijven en ondernemers, van start-ups tot een advocatenkantoor en een accountantskantoor. Een student die op zijn achttiende binnenstapt, wordt volgens Halbe direct gevormd door die omgeving. 'Hij zit met ondernemers die met waterstof bezig zijn, of met zonnepanelen, of met AI.' Zeventig procent van de docenten komt uit de praktijk. De overige dertig procent is niet nader gespecificeerd, maar het principe is duidelijk: kennis uit een boekje van twintig jaar geleden past niet in een snel veranderende tijd.
Geen rijtjes leren, wel een brandbook maken
De onderwijsmethode wijkt structureel af van wat studenten elders gewend zijn. 'Ze krijgen geen rijtjes leren, geen kennis herhalen,' zegt Halbe. Elk vak wordt toegepast op het eigen bedrijf van de student. Wie les krijgt in branding, maakt een brandbook voor zijn eigen onderneming. Wie financiën volgt, bouwt een financiële structuur voor zijn eigen bedrijf. In het eerste jaar helpt de opleiding studenten hun drijfveren te verkennen en een bedrijfsidee te ontwikkelen. Dat idee mag meerdere keren veranderen, Halbe noemt dat geen probleem. 'Elke idee pas je toe. En als je dat nu al doet, snap je veel beter waarom je dat vak wil hebben en wat je daaraan hebt.' Les is er op dinsdag en woensdag, zodat studenten de rest van de week aan hun bedrijf kunnen werken. De studie is in zijn ogen geen onderbreking van het ondernemerschap, maar de begeleiding ervan.
Selectie op attitude, niet op gemiddelde
Unknown Campus telt dit jaar zo'n tweehonderd studenten, van wie zestig procent internationaal. Daarvan is een derde Nederlander, een derde Europees en een derde afkomstig van buiten Europa. Toelating gaat niet op cijfers. 'We zijn heel selectief op attitude, op de mindset die ze hebben, of ze het willen,' zegt Halbe. Hij is zelf dyslectisch en chaotisch naar eigen zeggen, en haalde als student op sommige vakken een twee en op andere een negen of tien. Zijn kritiek op het bestaande systeem is scherp: 'We scoren op gemiddelde. Als je overal een zes haalt, dan ga je naar het volgende vakje. Terwijl die negen en tien moeten we juist stimuleren. We moeten uitgaan van de extreme.' Veel studenten op zijn campus zijn elders uitgevallen, of zijn nooit verder gaan studeren omdat het ze niet aansprak. 'Die komen bij ons helemaal tot hun recht.'
Fysieke plekken als strategisch instrument
Unknown Campus is geen digitaal platform. De fysieke locaties zijn bewust gekozen en onderdeel van de strategie. Naast de Titaan in Den Haag, de voormalige sigarettenfabriek, heeft de organisatie eerder gewerkt vanuit een oude gevangenis in Haarlem en is recentelijk een oude watertoren in Rotterdam aangekocht. Halbe zegt bewust te kiezen voor gebouwen die een nieuwe functie krijgen. De inrichting van de campus is tot in detail doordacht: de koffie staat op de gang, er is een goedkope gezamenlijke lunch zodat mensen naar buiten komen, en de pantry is zo ontworpen dat iedereen er langs moet. 'Iedereen die binnenkomt zegt: wauw, het voelt goed hier. Maar kan je het uitleggen? Nee.' Dat onverklaarbare gevoel is precies wat hij probeert te kopiëren naar andere locaties, al benadrukt hij dat hij nog in een ontdekkingsfase zit. De ambitie is zes tot acht campuses in Europa, maar schaal om de schaal is niet het doel.
'McDonald's is de uitkomst — dat wil ik niet'
Groei is een gevoelig onderwerp voor Halbe. Hij heeft investeerders gehad die wilden opschalen, maar trekt zelf een harde grens. 'Als wij het meest succesvolle restaurant ter wereld gaan bedenken en McDonald's is de uitkomst, dan vind ik dat niet goed.' Kwaliteit en community gaan bij hem voor volume. 'Community creëren is niet: hier heb je het blauwe druk, dan gaan we een community maken. Dat gaat vaak ook weer fout.' Hij wil het format pas uitrollen als hij begrijpt wat het precies goed maakt. Dat betekent ook dat toegankelijkheid een aandachtspunt blijft. De opleiding kost veertienduizend tot vijftienduizend euro per jaar en ontvangt geen overheidssubsidie. Studenten kunnen gebruik maken van studiefinanciering, maar Halbe werkt ook aan een fellowship-model waarbij alumni één procent van hun inkomsten doneren aan een fonds voor studenten die de opleiding niet kunnen betalen.
Talent trekt talent — en geld volgt daarna
Halbe heeft een duidelijke boodschap voor beleidsmakers die pleiten voor minder internationale studenten in Nederland. Hij vergelijkt het met Silicon Valley: 'Talent trekt naar Silicon Valley toe en daardoor is er geld. En niet andersom.' Nederland heeft volgens hem een aantrekkingskracht op talent nodig, geen beperking. Unknown Campus koopt inmiddels ook vastgoed voor co-living, omdat internationale studenten geen slaapkamer kunnen vinden. 'We moeten gewoon zorgen dat de hoogopgeleiden die willen studeren, welkom worden geheten.' Dat hij daarmee taken opneemt die normaal gesproken bij overheid of woningmarkt liggen, lijkt hem niet te verrassen. Hij beschouwt zichzelf als een speedboot die de route uitstippelt voor langzamere vaartuigen. Lobbyen en zeuren aan Den Haag is niet zijn stijl. 'Ik doe liever het voorbeeld geven en dan hoop ik dat de rest volgt.' Of het reguliere onderwijs die boodschap oppikt, is een andere vraag. Zaterdag werd Unknown Campus opnieuw gereviewed door een accreditatieorgaan, en dat orgaan wilde weten wat de campus zelf te leren had.