Wie denkt dat succesvol beleggen draait om de juiste keuzes maken op het juiste moment, heeft het volgens Hendrik Meesman van Meesman Indexbeleggen fundamenteel mis. Meer dan vijftig jaar aan wetenschappelijk onderzoek wijst in één richting: wie het minst doet, wint het meest. Dat klinkt contra-intuïtief in een wereld vol financiële influencers, actieve vermogensbeheerders en platforms die beloven de markt te verslaan. Maar de data liegen er niet om, en Meesman is er niet omheen te praten.
"Laat ik beleefd blijven: het is vaak misleidend"
Het landschap van financieel advies online is volgens Meesman ronduit problematisch. Niet elk account dat over beleggen praat is per definitie betrouwbaar, integendeel. "Er zitten een paar goede bij, ik ken een paar die ook echt goed zijn", zegt hij. "Maar het gros krijgt waarschijnlijk op een of andere manier provisies, commissies. Die willen gewoon iets verkopen, en ja, daar moet je gewoon ver van weg blijven."
Hij wijst erop dat dit geen probleem is dat zich beperkt tot sociale media. Ook traditionele banken brengen passief beleggen zelden actief onder de aandacht. De reden is simpel: daar valt weinig aan te verdienen. Het verdienmodel van de financiële industrie is grotendeels gebouwd op beweging, transacties, producten, fondsen met hoge beheerkosten. Wie stilzit, genereert geen omzet.
Vijftig jaar onderzoek, één conclusie
Meesman baseert zijn verhaal niet op intuïtie of persoonlijke voorkeur. Hij verwijst naar een breed corpus van wetenschappelijk onderzoek dat zijn oorsprong vindt in de jaren zestig van de vorige eeuw, toen onderzoekers in Amerika voor het eerst systematisch de resultaten van actieve beleggers onder de loep namen. "Er zijn letterlijk honderden, heel veel onderzoeken geweest", zegt hij. "En wat die onderzoeken allemaal laten zien, is dat de overgrote meerderheid van de mensen die actief beleggen de index niet weet te verslaan."
Dat zijn geen hobbyisten of amateurs. De onderzoeken richten zich juist op professionele vermogensbeheerders: mensen die hier volledig voor opgeleid zijn, bedrijven bezoeken, dag en nacht met de markten bezig zijn. Ook zij halen in 80 tot 90 procent van de gevallen geen bovengemiddeld rendement. "Hier is een industrie waar heel veel geld wordt verdiend door mensen die geen waarde toevoegen", concludeert Meesman.
Actief versus passief: twee keuzes, één winnaar
Actief beleggen, zoals Meesman het definieert, draait altijd om twee dingen: de beste beleggingen selecteren, en proberen op het juiste moment in en uit te stappen. Dat kan via eigen keuzes of via een vermogensbeheerder, de vorm verschilt, de logica niet. Passief beleggen doet precies het tegenovergestelde: geen selectie, geen timing. "Je weet gewoon niet welke het beste gaat presteren, dat is de gedachte, dus je koopt gewoon alles."
In de praktijk betekent dat: zo breed mogelijk spreiden, het geld erin stoppen, en het met rust laten. In goede tijden. In slechte tijden. Wat er ook gebeurt. "Je stopt je geld erin als je het hebt, je laat het staan in goede tijden, slechte tijden, wat er ook gebeurt, gewoon altijd laten staan en je neemt het op als je het weer nodig hebt. En in de tussentijd doe je niks, letterlijk."
De dode belegger als benchmark
Om te illustreren hoe ver dat principe reikt, haalt Meesman een opmerkelijk onderzoek aan. Bij een grote Amerikaanse vermogensbeheerder werd ooit uitgezocht welke klanten over een langere periode het beste rendement hadden behaald. De uitkomst was ongemakkelijk genoeg om niet actief naar buiten te brengen: dat waren de klanten die overleden waren. "Ik heb ooit iemand geïntroduceerd: de beste belegger is een dode belegger. Ja, dat is letterlijk een keer zo uitgekomen in een onderzoek."
Het punt is niet macaber bedoeld. Het illustreert dat ingrijpen, herbalanceren, reageren op nieuws en marktonrust, al die acties die aanvoelen als verantwoordelijk gedrag, voor de overgrote meerderheid van beleggers het rendement juist verlagen. "Hoe meer je handelt, voor de overgrote meerderheid van de mensen, dus 90 procent, wordt je rendement minder."
Nederland belegt nauwelijks — en dat verandert langzaam
Meesman legt ook een bredere maatschappelijke context bloot. Ondanks alle aandacht voor beleggen in media en op sociale platforms, is het percentage Nederlandse huishoudens dat daadwerkelijk belegt al decennia vrijwel gelijk gebleven. Volgens onderzoek van onder andere de AFM gaat het om ongeveer een kwart van de huishoudens. Dertig jaar geleden was dat 15 tot 20 procent. De groei is er, maar marginaal.
Een verklaring daarvoor is structureel van aard. Nederland heeft een sterk ontwikkeld pensioenstelsel. Voor veel werknemers wordt pensioen via de werkgever geregeld, waardoor de directe noodzaak om zelf te beleggen kleiner is dan in landen als Amerika. Daar belegt circa 80 procent van de bevolking, mede omdat mensen hun eigen pensioen moeten opbouwen. "Zij beleggen omdat ze het zelf moeten regelen vaak, en dus doen ze dat."
Meesman wijst er daarbij op dat Nederlanders via hun pensioenregeling indirect wél beleggen, maar dat ze zich daar nauwelijks van bewust zijn. Het gevoel van beleggen als iets actiefs en persoonlijks ontbreekt daardoor volledig.
De drempel zit in het hoofd
Een deel van de verklaring waarom mensen niet beleggen, zit volgens Meesman in een misverstand over wat beleggen eigenlijk inhoudt. De gangbare associatie is die van het actieve beleggen: keuzes maken, risico's inschatten, de markt bijhouden. Dat voelt ingewikkeld, en terecht, want het ís ingewikkeld, ook voor professionals. "Ik weet het ook niet en dan moet ik de hele tijd mee bezig zijn, dat is gedoe, wil ik niet." Dat is het beeld dat veel mensen tegenhouden.
Passief beleggen vraagt om een fundamenteel andere instelling. Je hoeft geen expert te zijn. Je hoeft de markt niet te volgen. Je hoeft maar één keer een beslissing te nemen over de verdeling tussen aandelen en obligaties, daarna is de boodschap simpel: niet meer naar omkijken. "Dat is ook wat wij tegen onze klanten zeggen."
Niks doen als strategie
Wat Meesman beschrijft is uiteindelijk een radicale omkering van wat mensen doorgaans onder financieel beleid verstaan. De traditionele veronderstelling is dat meer kennis, meer aandacht en meer actie leiden tot betere resultaten. Vijftig jaar onderzoek weerlegt dat beeld systematisch, maar de financiële industrie heeft weinig belang bij het breed uitdragen van die conclusie. Influencers verdienen aan producten die ze aanbevelen. Banken verdienen aan fondsen met hoge kosten. Vermogensbeheerders verdienen aan transacties.
Degene die er baat bij heeft om te vertellen dat stilzitten de beste strategie is, is paradoxaal genoeg degene die er zelf het minst aan verdient. Dat maakt het verhaal van Meesman niet minder geloofwaardig, het maakt het eerder opmerkelijker dat het überhaupt verteld wordt.