Vijf maanden na de doorstart van Bax Music draait het muziekinstrumentenbedrijf op ongeveer 80 procent van de oorspronkelijke omzet. Dat is sneller dan Jochanan Bax zelf had verwacht: hij rekende op het voorjaar van 2026 om dat niveau te bereiken. De oprichter is terug aan het roer, heeft een nieuwe compagnon aangetrokken en spreekt openlijk over wat er is misgegaan, maar ook over wat anderen hem naar zijn mening hebben aangedaan. Het is een verhaal met meerdere lagen, en niet alle lagen zijn even fraai.
'Ik heb alles weer op de lijn gezet'
Bax omschrijft de keuze die hij in april maakte als een weloverwogen gok. Hij moest beslissen of hij zou doorstarten na het faillissement, wetende dat hij leveranciers, medewerkers en klanten mee zou moeten krijgen zonder garanties. 'Je weet wel hoe sterk je merk is, maar je weet niet wat er gaat gebeuren,' zegt hij. Uiteindelijk tekenden ongeveer 230 van de voormalige medewerkers binnen twee weken een contract bij de nieuwe entiteit. Dat getal gebruikt Bax consequent als bewijs dat hij geen slechte werkgever is, een claim die hij moet verdedigen, want er is stevige kritiek op zijn personeelsbeleid.
Schrikbewind of sterk merk?
In de media verschenen beschrijvingen van een harde werkcultuur: medewerkers die geen contractverlenging kregen als ze ingingen tegen Bax, een CNV-woordvoerder die hem 'de ergste werkgever die we ooit hebben gezien' noemde, en beschuldigingen dat zieke werknemers niet werden doorbetaald. Bax pareert dat laatste kortaf: 'Dat is compleet onzin. Als je niet betaalt, ga je naar de rechter en word je veroordeeld.' Over de bredere cultuurkritiek is hij genuanceerder eerlijk: 'Bij ons stond eigenlijk altijd groei voorop en daarna het personeel.' Hij noemt zichzelf een harde ondernemer, direct en nuchter, en erkent dat een deel van de kritiek gewoon klopt. Wat hij niet doet, is zijn stijl fundamenteel ter discussie stellen. De cultuur blijft: mouwen opstropen, hard werken. 'Als je niet bij die marktwaarde past, dan is er geen plek in de hooiberg.'
Zijn verhouding met de vakbond CNV is al tien jaar gespannen. Bax zegt openlijk dat hij het lidmaatschapsgeld van bijna dertig euro per maand te hoog vindt voor de doelgroep die de vakbond bedient. Die uitgesproken mening heeft de relatie er niet beter op gemaakt.
De brand, de belasting en de strategie langs de rand
Om de financiële situatie te begrijpen, is de brand van september 2023 een cruciaal startpunt. Bax spreekt over een schade van 10,3 miljoen euro die voorgefinancierd moest worden, terwijl de uitkering van vijf verzekeraars op zich liet wachten. Dat leidde tot een bewuste keuze: de belasting niet betalen om de voorraad voor het vierde kwartaal te kunnen inkopen. 'Ga ik mijn belasting uitstellen, kan ik toch mijn voorraad inkopen, hebben we een goed Q4, kan ik het terugbetalen?' Die strategie werkte aanvankelijk: tijdens de Black Friday-periode van eind november 2024 draaide het bedrijf in vijf dagen negen miljoen euro omzet, dertig procent meer dan het jaar ervoor.
Toch is de eerlijkheid van deze reconstructie beperkt. Bax erkent dat hij ook zijn eigen managementfee van 180.000 euro en drie ton aan huur vooruit overmaakte naar zijn privérekening op het moment dat zijn positie wankelde, terwijl loonheffing en pensioenpremies al maanden niet werden afgedragen. Zijn verklaring: hij wist dat het geld anders nooit meer betaald zou worden. 'Ik werd gepest. Op dat moment heb ik even eerst aan mezelf gedacht en niet aan de organisatie. Dat klopt.' Het is een opvallend eerlijke bekentenis, maar geen fraaie. Zijn stijl van financieel management vat hij zelf samen als langs de rand lopen. 'Andere mensen zullen zeggen dat is onverantwoord. Maar aan de rand groeien de mooiste bloemen.'
Een coup binnen de familie
Het meest explosieve deel van het verhaal gaat over de machtsstrijd achter de schermen. Bax had veertig procent van de aandelen; zijn schoonvader en broer hielden samen de meerderheid. Rabobank, al jarenlang aandeelhouder, zette een eigen interim-directeur op het bedrijf. Bax beschrijft hoe hij via berichten en gesprekken die zijn schoonvader hem kort voor diens overlijden overhandigde, heeft kunnen reconstrueren dat er al vanaf september 2023 werd gewerkt aan een scenario waarbij hij op non-actief zou worden gesteld en het bedrijf zou worden verkocht aan private equity partij VEP. 'Dat bekokstoofde hij samen met de Rabobank en met mijn broertje.' Zijn schoonvader keerde zich kort voor zijn dood van dat plan af en deelde zijn documentatie met Bax. 'Nu gaan wij natuurlijk wel even terugvechten. Ze hebben gewoon mijn bedrijf afgepakt, voor veertig procent.'
Zijn broer verbrak na de doorstart het contact volledig. Bax zegt het te betreuren, maar trekt ook een duidelijke grens: 'Hij heeft zijn handtekening onder ontslag gezet, ik niet.' Een oudere broer verloor als leverancier 80.000 euro bij het faillissement, een bedrag dat Bax zegt te willen vergoeden.
'Ik ben een commerciële jongen'
Wat Bax zelf als zijn grootste fout benoemt, is niet de financiële sturing of de personeelscultuur, maar het gebrek aan delegeren. Hij deed te veel zelf, ook op plekken waar hij dat beter niet had kunnen doen. De inkoopafdeling verplaatste hij naar de Filipijnen, een beslissing die in de pers werd gepresenteerd als een massale personeelsstop, maar die hij corrigeert: het was een strategische keuze vanwege lage kosten, hoog opleidingsniveau en de gunstige tijdzone voor handel met China. Toch vertrok zijn senior inkoper, en daarna pakte Bax het inkopen grotendeels zelf op. 'Had ik niet moeten doen.' Nu heeft hij twee nieuwe senior inkopers aangetrokken, een CCO die per februari start, en een compagnon die de financiën en HR bewaakt, precies de twee terreinen waar Bax naar eigen zeggen het minst thuis is.
Wat rest er na het debacle?
Bax mikt voor 2026 op een omzet van 160 tot 165 miljoen euro, net boven het oude niveau. Een bewuste verschuiving is de groei van eigen merken: van twaalf procent van de omzet naar een beoogde 25 tot 30 procent, met hogere marges als voornaamste drijfveer. Langetermijn wil hij het bedrijf verkopen, maar naar eigen zeggen liefst zonder de druk van een private equity tijdlijn.
Vijftienduizend klanten die betaalden maar niets ontvingen, worden schadeloos gesteld. Niet alle leveranciers zijn terug, twee grote digitale partijen leveren nog niet. De breakevengrens verwacht Bax binnen enkele weken te bereiken. Het zijn concrete signalen van herstel, maar het bredere verhaal is weerbarstig. Een faillissement laat altijd schuldeisers achter die niets terugzien. Groepsvorderingen zijn in voorbereiding. De Belastingdienst krijgt de coronasteun van 3,5 miljoen naar eigen zeggen niet terug. Bax rechtvaardigt dat met zijn langetermijnbijdrage aan de belastingopbrengsten, maar het is een redenering die hij zelf bepaalt. De ondernemer die 'langs de rand' opereert, heeft ditmaal anderen meegetrokken over die rand. Of de waarheid die hij boven wil krijgen, ook de volledige waarheid is, zal de rechtszaal moeten uitwijzen.