De microfoon als vroegste roeping
Matthias Scholten was 23 jaar oud toen hij voor het eerst voor een publiek stond. Niet als gepland onderdeel van een carrièrepad, maar bij toeval. Een vriend die als producer werkte, nodigde hem uit achter de schermen van een televisie-opname te komen kijken. Voor Scholten überhaupt kon plaatsnemen, vroeg een medewerker hem het publiek in de foyer toe te spreken. Collega's voelden zich daar niet comfortabel bij. Scholten wel.
Dat hij precies op dat moment kon instappen, was geen toeval. Hij had al ervaring als entertainer op bungalowparken en campings. Van een studie was weinig terechtgekomen, hij had een opleiding tot sportinstructeur gevolgd, maar wat hem dreef was spel en buiten zijn. "Ik wilde eigenlijk alleen maar buiten zijn en ik wilde eigenlijk alleen maar bezig zijn met spel. Nog steeds hoor. Het is niet zoveel veranderd."
De aantrekkingskracht van de microfoon verklaart hij zelf nuchter. "Het is allemaal natuurlijk uiteindelijk gezien willen worden. Gehoord willen worden." Hij voegt er zelf aan toe dat hij nog steeds zoekt naar de diepere laag daaronder.
Commerciële televisie als Champions League
Voor Scholten was de televisiewereld begin jaren negentig wat TikTok en streamingdiensten nu zijn: het hoogste platform voor aandacht. "Commerciële televisie was gewoon het walhalla, daar moest je bij zijn." Zijn vader had ooit gepresenteerd op het Veronica-schip, onder meer de Jazz Top 100. Die verhalen hadden indruk gemaakt.
Eenmaal met een voet tussen de deur gefocust hij zich volledig op presenteren. Dat deed hij ruim tien jaar. Zijn eerste salaris bedroeg ongeveer 4.000 gulden per maand. Aan het einde van zijn presentatiecarrière lagen zijn contracten rond de 175.000 euro per jaar.
De programma's die hij maakte, vergelijkt hij zelf met wat nu influencercontent heet. "Ik denk dat ik een soort van influencer was van 1998 of zoiets." Zijn dochter runt inmiddels een succesvol bedrijf in TikTok-campagnes. Hij ziet de lijn.
Stoppen voordat het bergafwaarts gaat
Maar Scholten stopte op eigen initiatief met presenteren. Op 34-jarige leeftijd concludeerde hij dat de absolute top buiten bereik lag. "Straks moet ik politieachtervolgingen aan elkaar praten. Dat was iets dat je denkt, dit moet ik niet willen."
Hij begon bij een kleine productiemaatschappij als programmabedenker. Daar bleek hij beduidend beter in dan in presenteren. Het bedrijf groeide snel. Na anderhalf jaar belde de CEO van RTL hem op met de vraag of hij het interne productiehuis RTL Productions wilde oprichten, een afdeling die programma's uitsluitend voor de eigen RTL-zenders zou maken. Binnen twee jaar werkte er circa 130 mensen.
Vervolgens benaderde de nieuwe RTL-CEO Bert Haberts hem voor een positie in de directie, als content directeur. De opdracht was tweeledig: goede programma's en goede kijkcijfers, maar ook het imago van RTL herstellen. Het merk gold als afstandelijk en arrogant. SBS6 groeide juist door volkse, sympathieke programmering dicht bij het publiek te brengen.
The Voice en de rol van geluk
In zijn eerste jaar als content directeur deed zich een onverwachte kans voor. Drie weken na zijn aantreden meldde de producent van Got Talent zich. Het format zat bij SBS6, maar de producent wilde het naar RTL brengen. Kort daarna meldde John de Mol zich met een eigen idee voor een talentenjacht.
De complicatie: Idols, X Factor en Got Talent vielen allemaal onder Fremantle, eigendom van RTL Group. Een nieuw talentenjacht introduceren kon schade toebrengen aan die merken. RTL moest toestemming vragen in Luxemburg, bij de aandeelhouders. Uiteindelijk mochten zij het programma niet uitzenden, totdat De Mol een aanbod deed waar RTL niet omheen kon. Het programma heette The Voice.
Scholten is eerlijk over de rol van timing. "Soms zit het mee. En in mijn eerste jaar zat het mee." Over het latere schandaal rond The Voice is hij beknopt: hij was erbij toen het groot werd, en hij was degene die het format had aanbesteed. Meer wil hij er niet van maken.
Negen jaar en dan de deur dicht
Scholten bleef negen jaar in de RTL-directie. Niet omdat het corporate leven hem lag, integendeel. "Ik vind het corporate leven, de omgangsvormen, vind ik lastig." Vergaderingen van vier uur over salarisschalen, aanwezig moeten zijn bij besprekingen waar hij niets mee had: het knelde structureel.
Wat hem hield, waren de collega's en de avonturen. "Je maakt natuurlijk innige vriendschappen, als je zoveel avonturen meemaakt." Maar op zijn vijftigste verjaardag, 16 juli, sloot hij de directiekamer achter zich. In goed overleg, naar eigen zeggen, maar definitief.
Presenteren als onderschatte vaardigheid
Na RTL richtte Scholten zich op training en ondernemerschap. Hij schreef een boek met de titel *Er is een geheime code* en de ondertitel *Het menselijk algoritme: aandacht tot aankoop*. De aanleiding was persoonlijk. "Dit is een boek dat ik zelf zo graag had willen lezen toen ik een zeer ambitieuze manager was."
Zijn centrale stelling: meer dan 80 procent van iemands zakelijk succes wordt bepaald door hoe diegene zichzelf presenteert, in de boardroom, op het podium, voor het eigen team of in een sollicitatiegesprek. En dat wordt niet geleerd. "Doe maar gewoon en dan doe je gelijk genoeg. Dat is het culturele uitgangspunt." Scholten noemt dat een grote gemiste kans.
Het boek combineert zijn eigen ervaringen met wetenschappelijke inzichten. Niemand in zijn omgeving wees hem ooit op zijn manier van pitchen of presenteren. "Er is niemand die tegen jou zegt, ik zag jou nou net even dat idee pitchen. Volgens mij is het handiger als je het zo doet. Dat doet niemand. Helemaal niemand."