Ronnie Mohan heeft het zelf op de harde manier geleerd. Geen omzet betekent geen inkomsten, en wie denkt dat hij als zzp'er in de beveiliging gewoon zijn uren kan draaien zoals in loondienst, komt bedrogen uit. Mohan bouwde zijn eigen beveiligingsbedrijf Veilig Voor Nederland en spreekt regelmatig aspirant-zelfstandigen in de sector. Zijn boodschap is helder: de drempel is lager dan velen denken, maar wie zonder de juiste instelling begint, strandt snel.
Eerst het papierwerk, dan de pas
Wie als zzp'er in de beveiliging wil werken, kan niet zomaar beginnen. Een beveiligingsdiploma is een harde vereiste, maar dat is niet het enige. Voordat iemand daadwerkelijk aan de slag mag bij een opdrachtgever, moet er een beveiligingspas worden aangevraagd. Die pas wordt uitgegeven door de politie. "Als je iets op je kerfstok hebt, kan het zijn dat jouw toestemming om te mogen werken in de beveiliging geweigerd wordt," legt Mohan uit.
Dat gaat verder dan een standaard Verklaring Omtrent het Gedrag. Mohan wijst op een veelgemaakte denkfout: ook overtredingen die op het eerste gezicht niets met criminaliteit te maken hebben, kunnen roet in het eten gooien. "Dronken je auto instappen heeft in principe niks te maken met of jij wel of niet crimineel bent, maar dat is wel gewoon een misdrijf. Dat kan echt tegen je werken in zo'n situatie." Zelfs wie al een beveiligingspas heeft, kan die kwijtraken als er zoiets alsnog boven tafel komt.
De opleiding zelf hoeft niet jaren te duren. Het diploma is een mbo 2-opleiding, maar via zelfstudie is het sneller te halen dan velen verwachten. Mohan noemt het voorbeeld van iemand die binnen zes maanden gediplomeerd beveiliger was. Theorie-examen, erkend leerbedrijf voor de praktijk, stageuren en een praktijkexamen: het kan snel gaan voor wie gemotiveerd is.
Inschrijven bij de KvK: zeventig euro en een zakelijke rekening
Wie het diploma en de beveiligingspas op zak heeft, kan aan de formele kant van het zzp-schap beginnen. Dat betekent een inschrijving bij de Kamer van Koophandel, momenteel zeventig euro, waarna de Belastingdienst automatisch contact opneemt met een btw-nummer. Mohan raadt aan om ook meteen een zakelijke rekening te openen en een boekhouder in de arm te nemen, bij voorkeur gecombineerd met een online boekhoudprogramma. "Sommige boekhouders bieden een all-in pakket. Dan kun je ook in hun omgeving je facturen opmaken."
De startkosten in de beveiliging zijn relatief laag vergeleken met andere sectoren. Een uniform krijg je doorgaans van de opdrachtgever. Mohan zelf begon met vrijwel niets: "Ik had helemaal niks. Je hebt een computertje nodig voor je administratie misschien, maar die heeft iedereen wel. Ik heb geld geleend om een laptop te halen." De lage vaste kosten zijn een voordeel, maar ze maken de uitdaging van financieel beheer er niet kleiner op.
Gemiddeld dertig euro per uur, maar dat is niet het hele verhaal
Het gemiddelde uurtarief in de beveiligingssector ligt volgens Mohan rond de dertig euro. In de zzp-markt wordt daarbij weinig onderscheid gemaakt op basis van ervaring: gelijke monniken, gelijke kappen, met uitzonderingen daar gelaten. Wie minder dan veertig uur per week wil werken, kan beter in loondienst blijven, vindt hij. "Als je minder dan veertig uur als zzp'er in de beveiliging wil werken, blijf dan in loondienst. Want daar leef je gewoon in."
Wie wél bereid is die uren te maken, kan volgens Mohan zes duizend euro omzet per maand halen. En wie zich weet te onderscheiden, kan meer vragen. "Ik weet wel zeker dat er zzp'ers zijn die iets anders meebrengen dan alleen het uurtje-factuurtje." Betrouwbaarheid, integriteit en loyaliteit zijn eigenschappen waar een hogere prijs tegenover kan staan, zeker bij opdrachtgevers waarmee een langdurige relatie is opgebouwd. "Als je die dingen niet kan opnoemen, kan je er ook niks van vragen."
"Wat is je uurtarief?" is de slechtste openingszin
Aan klanten komen is voor veel startende zzp'ers het moeilijkste onderdeel. Mohan ziet in de praktijk hoe het mis kan gaan. Hij ontvangt geregeld berichten van beveiligers die hun diensten aanbieden met als eerste vraag: wat is je uurtarief? "Ik kan je nu honderd berichten laten lezen die ik krijg met 'wat is je uurtarief'. En daar reageer ik zelf niet eens meer op." Wie zichzelf zo presenteert, geeft volgens hem meteen het verkeerde signaal af, juist in een vak waar het eerste gezicht telt.
Mohan adviseert beginners om zich netjes voor te stellen: wie ben je, wat heb je gedaan, wat ben je op zoek? WhatsApp-groepen en Facebook-groepen met ad-hocklusjes kunnen voor een vliegende start zorgen, maar hij plaatst er kanttekeningen bij. "Als jij niet investeert in echt een goede relatie met een opdrachtgever en denkt 'ik wil job hoppen of klusjes pakken', ben je niet bezig op een duurzame, lange termijn iets."
Referenties werken beter dan een website die niet in balans is met de geleverde diensten. En sociale media kunnen een rol spelen, maar LinkedIn acht Mohan te zakelijk voor de gemiddelde zzp-beveiliger.
De mindset die loondienst verraadt
Het grootste nadeel van zzp'en in de beveiliging is volgens Mohan niet financieel, maar mentaal. Wie de overstap maakt vanuit loondienst, neemt onbewust een houding mee die niet past bij zelfstandig ondernemerschap. "Je gaat toch te veel als loondienst zien. Als je van de ene op de andere dag niet meer gevraagd wordt, kan je stampvoetend zeggen 'ik heb ook een gezin'. Maar dat is wel de keiharde wereld van het zzp."
Dat risico is reëel in de beveiliging. Opdrachten kunnen lang lopen, maar ook plotseling stoppen. Wie jarenlang op één locatie werkt, kan op een dag te horen krijgen dat hij niet meer nodig is. "Dat is volkomen normaal. Leuk is het niet, maar dat kan gebeuren." De verantwoordelijkheid voor een alternatieve opdracht ligt volledig bij de zzp'er zelf.
De voordelen zijn er ook. Vrijheid in dienstkeuze, een breder netwerk, meer financiële opbrengst bij hard werken en de mogelijkheid om te groeien als ondernemer. Maar Mohan waarschuwt tegen de illusie van rijkdom. "Je wordt er niet rijk van, wat ook een illusie is."
Het is geen keuze voor het leven
De bredere discussie over zzp'en in Nederland, waarbij politiek en sociale partners het model bekritiseren vanwege ontbrekende vangnetten, raakt ook de beveiligingssector. Mohan erkent dat er vraagtekens zijn, maar ziet niets in ontmoediging als oplossing. Wie twijfelt, kan gewoon proberen. "Je kan altijd terug in loondienst. Het is geen keuze voor het leven."
Wat hem opvalt is dat beveiligers die de stap overwegen, hun advies halen bij collega's die het juist niet doen. Dat is volgens hem een vergissing. Elke beveiliger kent inmiddels wel een zzp'er in het vak, zegt hij, en zijn eigen waarneming is veelzeggend: tot nu toe heeft hij er nog niemand terug zien gaan naar loondienst.