Sybren Bies was twintig toen hij zijn eerste stekje fotografeerde met de telefoon van zijn huisgenoot. Geen eigen website, geen businessplan, wel een geïmproviseerde fotostudio van twee A4'tjes en een lamp. Dat eerste stekje verkocht hij nog dezelfde dag, via Etsy. Zes jaar later draait zijn bedrijf Sybotanica zo'n 6,5 miljoen euro omzet per jaar, met een team van 24 tot 25 mensen. Maar tussen die eerste verkoop en die omzetcijfers ligt een verhaal van dode planten, een woedende huisbaas, verliesgevende maanden en een opleiding die hij pas mocht afronden nadat hij dreigde op te stappen.
"Mijn opa nam me mee"
Bies groeide niet op in een ondernemersgezin, en ook niet in een agrarisch milieu. Zijn ouders zijn arts en apotheker. De liefde voor de natuur komt van elders. "Mijn opa heeft me een beetje meegenomen," zegt Bies. "Pissen, duiven schieten in de achtertuin, konijnen fokken. Daar kwam de natuur in beeld." Als kind haalde hij al van alles uit het bos om thuis te kijken of het overleefde. Op zijn studentenkamer aan de HAN in Arnhem zette hij die gewoonte voort, maar nu met lampen, stekjes en een commercieel oogmerk.
De eerste omzet was letterlijk nul aan inkoopkosten. Bies knipte de stekjes zelf, fotografeerde ze en zette ze online. "Dat het groeit, dat was mijn doorbraak," zegt hij. "De inkoop was nul. Tenminste, je knipte ze zelf." Dat de eerste verkoop al op de eerste dag plaatsvond, verraste hem zelf ook. "Tot mijn enige verbazing verkocht ik meteen."
Van stekjes naar pissebedden
De stap van stekjes naar terraria en vervolgens naar pissebedden lijkt op het eerste gezicht een gebrek aan focus. Bies zelf omschrijft het eerder als een logische expansie die tegen zijn grenzen aanliep. Hoe meer producten hij toevoegde, hoe meer omzet er binnenkwam, tot de groei stokte. "Er kwam niet heel veel meer beweging in," zegt hij. De bottleneck was hijzelf: alles werd door hem ingekocht, ingepakt en verstuurd.
De pissebedden kwamen in beeld toen hij er een paar online zag staan voor 250 dollar per stuk. "En toen dacht ik..." Het is een markt die hij vergelijkt met Pokémon-kaarten: zeldzaamheid en kleur bepalen de prijs, en er zit een speculatief element in. "Het kweken duurt wel een paar maanden. En dan verwacht je dat als je ze voor 250 koopt, ze dat dan nog waard zijn." De studentenkamer raakte overwoekerd. Er staat naar eigen zeggen nog een foto op de website: zijn bed, omringd door planten.
De huisbaas en de gratis kas
De groei had een ruimteprobleem. Potgrond lag overal, muren werden vochtig. De huisbaas drong erop aan dat Bies vertrok. Wat volgde was een reeks van tijdelijke oplossingen, te beginnen met een gratis kas van Hogeschool Van Hall Larenstein, die ruimte over had voor projecten. "Ik heb me daarin weten te praten," zegt Bies nuchter. De kas bood warmte en vochtigheid, precies wat de planten nodig hadden.
Maar er was een adder onder het gras. De school zette het klimaatsysteem van de kas buiten de projectperioden gewoon uit. Bies wist dat niet. "Dat wist ik niet." Zijn hele voorraad ging dood. Tegelijkertijd had hij al ingekochte voorraad op zijn balans staan, iets waar hij zich op dat moment nauwelijks bewust van was. "Dat je voorraad stond, dat zat dan op je balans. Dat wist ik toen ook niet. Maar die kan dus ook naar nul opeens."
Focussen op potgrond
Na het verlies van de voorraad besloot Bies radicaal te snijden in het assortiment. Tachtig procent eruit, alleen potgrond houden. De redenering was simpel: potgrond gaat niet dood. "Die voelde dat als een hele veilige weg vooruit." De omzet begon daarna hard te groeien. Twee keer verhuisde hij opnieuw, eerst naar een andere kas, daarna naar een echt magazijn van 900 vierkante meter.
Die groei had een prijs die pas later zichtbaar werd. Op het podium van een congres van Zendcloud deelde Bies zijn verhaal openlijk, inclusief de cijfers. De omzet steeg, maar er was een periode waarin het bedrijf 30.000 euro per maand verloor. De buitenkant, een groeiend e-commercebedrijf met stijgende omzet, klopte niet met de binnenkant.
Afstuderen op eigen bedrijf
Parallel aan de zakelijke ontwikkeling liep nog de opleiding aan de HAN. Bies studeerde uiteindelijk af op zijn eigen bedrijf. Dat ging niet zonder weerstand. "Het was eerst heel moeilijk. Maar uiteindelijk vonden ze het toch wel goed toen ik zei dat ik anders ging stoppen." De school stemde in. Bies schreef een verslag over zijn eigen onderneming, bleef studiefinanciering ontvangen en was ondertussen al fulltime ondernemer. "Dat was eigenlijk wel een goede deal voor iedereen."
Productie en e-commerce tegelijk
Sybotanica is inmiddels geen puur handelsbedrijf meer. Bies mengt en vult de potgrond zelf, met een team waarvan meer dan de helft op de werkvloer staat voor productie en inpak. "Het is eigenlijk productie en e-commerce, en een fulfillment ook ertussenin." De Europese markt is het speelveld. Naast de huidige omzet van 6 tot 6,5 miljoen euro staat voor volgend jaar een verdubbeling op de agenda: 12 miljoen. Of dat realistisch is, laat Bies in het midden. Wel beantwoordt hij de meest wezenlijke vraag bevestigend. Of er winst wordt gemaakt? "Nu wel, ja."
Wat een studentenkamer leert
Het verhaal van Bies is in de kern geen succesverhaal over planten of potgrond. Het is een verhaal over wat er gebeurt als iemand zonder ervaring, zonder kapitaal en zonder netwerk gewoon begint, fouten maakt die in het transcript staan opgetekend als vanzelfsprekende wendingen, en doorgaat. De pissebedden die doodgaan, de kas die stopt met verwarmen, de balans die naar nul zakt: geen van deze momenten wordt in het gesprek gedramatiseerd. Ze worden beschreven zoals ze zijn: dingen die gebeurden, en waaruit iets nieuws ontstond. Dat is misschien de meest ontnuchterende les van een bedrijf dat ooit begon met een geleende telefoon en twee A4'tjes.